Basketbol Nasıl Oynanır? Kuralları Nelerdir?

Basketbol, iki takımın oyun kuralları çerçevesinde topu mümkün olduğu kadar çok kez rakip takımın potasından çemberine sokmaya ve rakip takımının atışlarını iyi bir savunma ile engellemeye çalıştığı ve hem erkekler hem de bayanların oynadığı bir oyundur. Basketbol bütün dünyadaki yaklaşık 300 milyon erkek ve bayan oyuncusuyla en çok sevilen, yaygın spor dallarından birisidir.

Basketbolda Yarışmalar, Müsabakalar 

Basketbolda çeşitli yaş ve kapasite kategorilerine göre erkekler ve bayanlar için yarışma- müsabaka düzenlenir. Futbol veya hentboldan farklı olarak, basketbolda ağırlıklı olarak ligdeki takımların şampiyonluğu veya düşmeleri sadece yapacakları karşılıklı iki müsabaka ile belirlenmez. Genelde lig karşılaşmalarından sonra şampiyonu belirlemek için (play-off müsabakaları) yapılır. Bu turnuvaya lig karşılaşmaları sonunda ilk sekiz dereceye, giren takımlar katılır.

Play-off müsabakalarının ilk turunda lig karşılaşmalarında birinci gelen takım sekizinci takımla, ikinci takım yedinci takımla bir takım iki kez yenilene kadar karşılaşır. İkinci turda ise ilk turu kazanan dört takım aynı yöntemle karşılaşır. Üçüncü tura yükselen iki final takımından birisi diğerini üç kez yenene kadar karşılaşmalar yapılır. Lig karşılaşmalarında dokuzuncu ve daha olumsuz derece alan takımlar ise, ligden düşecek takımların belirlenmesi için karşılaşırlar. Bu turnuvada her takım geriye kalan takımlarla ikişer karşılaşma yapar. Önceki karşılaşmalardaki puanlar değerlendirmeye alınır.

Normal lig şampiyonluğunun yanı sıra ilgili ülkenin kupasını kazanmak da önem taşımakta ve çok ilgi görmektedir. Kupa karşılaşmalarında “küçük” takımlar “büyük” takımlarla karşı karşıya gelir. Lig takımları ikinci veya üçüncü turdan itibaren kupa karşılaşmalarına katılırlar.

Bunun dışında da ilginç başka yarışmalar vardır: Örneğin “Mini Basketbol” 8-12 yaş grubundaki çocuklar için düzenlenen oyundur. Mini basketbolu normal basketboldan ayıran en önemli özellikler şunlardır : Oyun sahası daha küçüktür, pota çemberi daha büyüktür ve daha alçak bir yüksekliğe yerleştirilir, serbest atış çizgisi potaya daha yakındır ve top daha hafiftir. Bu oyunda her ne kadar normal basketbol kuralları uygulansa da, o denli sıkı tutulmamaktadır.

Daha zayıf olanlar da dahil takımın bütün oyuncuları oyuna girmek zorundadır. Oyun yeteneğini geliştirmek açısından savunmada sadece adam adama savunmaya izin verilir. Mini basketbol özellikle okul ve turnuvalarda oynanır.

Basketbol Oyunun Temel Unsurları 

İki takımdan birisi ilk önce topu alır. Top sahibi takım mevcut duruma göre ya topu bir hızlı hücum ya da oyun kurucusu ile yavaşça öne doğru oynar. Hücumda bulunan takım sonra rakip pota bölgesinde çeşitli oyun varyasyonlarıyla veya pas oyunlarıyla bir atış şansı elde etmek ve başarılı bir atış yapmayı amaçlar. Top kaybelidince hücumda bulunmuş takımın bütün oyuncuları birden savunmaya geçerler. Savunma pozisyonundaki takım, rakip takımın topu potalarına doğru sürmesini ve aralarında paslaşmalarını ve dolayısıyla sayı yapmalarını engellemeye çalışır. Dar alandaki bu hızlı oyun bir dizi karakteristik durum ve olayları içerir. Bunlar aşağıda kısaca açıklanmıştır.

Hava Atışı: Her devrenin başında veya çeşitli oyun kesintilerinde hava atışı ile oyun başlatılır. Hava atışı için oyun hakemi topu oyun dairelerinden birinde topu dikey bir şekilde havaya atar. Dairede bulunan iki rakip oyuncu yukarıya atlayarak topu takım arkadaşlarına kazandırmaya çalışırlar.

Temel Duruş: Temel duruşun tipik özelliği ayaklar arasında bir omuz genişliği kadar bir aralığın varolması ve dizlerin hafifçe bükülmüş olmasıdır. Bu duruş şekli, oyuncuya hızlı reaksiyon gösterebileceği ve topla veya topsuz her yöne hareket edebileceği sağlam bir pozisyon sağlamaktadır.

Top Sürme: Hareketli veya hareketsiz halde top sürülürken; top başka bir oyuncunun topa dokunmadığı şekilde yere vurulur. İyi oyuncular top sürerken topu bir elden diğer ellerine geçirir ve topu bacakları arasından veya vücutlarının arkasından oynarlar. Özellikle bir oyun kurucu topu ileriye sürerken bir rakip oyuncu tarafından engellenmeye çalışılırsa bu tip top sürme varyasyonları gözlenebilir. Hızlı hücum sırasında rakip takımın potasına bir an önce varıp, sayı kaydedebilmek için top hızlı koşuda güvenilir bir şekilde sürülmelidir.

Takım Oyunu: Hücum ve savunma oyuncuları çok koşarak ve vücut çalımlarıyla oldukça dar bir alanda işbirliği yaparlar. Hücum oyuncuları genellikle göğüs pası, yerden pas ve rakip takımının bölgesinde baş üzeri pas olarak iki elle pas verirler. Göğüsten pasta oyuncu topu başlangıçta göğüsünün seviyesine tutar, ve kol ile parmaklarının hızlı bir hareketiyle topu takım arkadaşının göğüs seviyesine gelecek şekilde atar. Yerden pasta da başlangıç pozisyonu ayni, olup, top yere temas ettirilecek pasa dönüştürülür. Bazı oyun pozisyonlarında baş üzerinde tutulan topun hemen oynanmasında yarar vardır. Sözkonusu “baş üzeri pas” için kolun öne doğru hızlıca gerilmesi ve parmakların atışı desteklemesi başlıca özelliğidir.

Ribaund: Bir topun çemberden geçmeyip, çember veya çarpma levhasından çarparak geri döndüğü olur. Bu durumda ribaund (İngilizce: çarparak geri dönme) denir. Böyle bir durumda savunma oyuncuları ribaundu karşılayabilmek için (savunma ribaundu) hücum oyuncularını potadan bloke etmeye çalışırlar. Ancak hücum ribaundu da sık sık rastlanan bir durumdur: hücum oyuncusu atlayışında topu bir veya iki eliyle sayıya dönüştürür.

Kenar Atışı: Top kenar veya dip çizgisine temas ettiği zaman, “avut” kararı verilir. Bu tip durumlarda, top yeniden oyuna sokulana kadar oyun durmuş olur. Bir basket kaydedildiğinde de top dip çizgiden oyuna sokulması gerektiğinden, bir müsabaka sırasında genelde yüz ve daha fazla kez kenar atışı yapılır.

Serbest Atış: Çok sayıda serbest atış olması olgusu basketbol sporunun tipik özelliklerinden birisidir. Her kişisel veya teknik faul (hata)’dan sonra, top müdahale olmaksızın serbest atış çizgisinden potaya atılır. Böyle atışlarda, takımlar arasında az bir sayı farkı var ve oyun süresi azalmış ise, oldukça fazla heyecan yaşanır. Bazı müsabakalarda son saniyede sayıya dönüştürülen serbest atış oyun kaderini belirlemektedir.

Oyuncu Değişikliği: Hemen hemen hiç bir oyuncu, bu oldukça hızlı ve yüksek kondisyon tüketimini gerektiren oyunun tam süresine dayanamaz. Aynca beş faul yapan oyuncular oyundan çıkarılır. Bu nedenle sürekli oyuncu değişimi yapılabilmektedir.

Oyun Süresi: Oyun süresi 20’şer dakikalık iki devreden oluşur. Sadece net oyun süresi; yani topun oyunda bulunduğu süre dikkate alınır. Oyun alanında bulunan iki hakem ile yazıcı, zamanı ölçen ve 30 saniyelik süreyi ölçen kişilerden oluşan yardımcılar, oyun kurallarının doğru uygulanmasına dikkat ederler.

Topun Oynanması: Basketbolda top ile oynama tam olarak belirlenmiş kurallara bağlıdır. Topu elinde tutan oyuncu sadece iki zemin teması yapabilir. Top alındığında yapılan zemin teması, top sabit duruşta alınsa dahi ilk temas olarak kabul edilir. Bir top sürüşünün sonunda bir savunma oyuncusundan kaçarak sağlam bir pas vermek veya iyi bir basket atış pozisyonuna girmek amacıyla yapılan “pivot adımı” bu kuralda bir istisna teşkil etmektedir. Pivot adımında bir ayak (sabit ayak) aynı yerde sabit kalır ve sadece durduğu yerde çeşitli yönlere çevirebilir.

Faul Kuralları: Faul kuralları özel bir önlem taşımaktadır. Bu kurallar oyuncuların rakip takımın oyuncularına ve hakemlere karşı davranışlarını belirler. Şahsi ve teknik faul diye ayırım yapılır. Rakip oyuncuya vurmak, itmek, el veya bacaklarla bloke etmek gibi kurallara aykırı her dokunma bir şahsi fauldür.

Bir şahsi faul durumu belirlendiğinde, faulu yapan oyuncuya bir faul kaydedilir ve rakip takım oyunu kenar çizgisinden başlatır. Faul basket atışı sırasında yapılmışsa. , atış ile kazanılan basket geçerli olur ve ayrıca bir serbest atış hakkı verilir. Oyuncunun üç sayılık alan içinde veya dışında faul edilmesine bakılarak, başarısız ilk serbest atıştan sonra bir veya iki atış hakkı daha tanınır. Serbest atışı herzaman faule maruz kalmış oyuncu atmak zorundadır. Sözlü veya hareketleriyle oyuncu ve hakemlere kuraldışı davranan (örneğin hakaret ederse vs.) oyuncuya teknik faul verilebilir. Bu fauldan doğan serbest atışları, serbest, atış hakkını kazanan takımın herhangi bir oyuncusu uygulayabilir. Faul cinsine bakılmaksızın beş faulu olan oyuncu oyundan çıkarılır.

Süre Kuralları: Basketbolda süreyle ilgili önemli kurallar vardır. Örneğin “üç saniye kuralı”, hücumda bulunan top sahibi takımın her oyuncusunun karşı takımın serbest atış alanında maksimum üç saniye bulunabileceğini öngörmektedir. Beş saniye kuralı, ise, oyuncunun serbest atışını veya kenardan oyun başlangıcını beş saniyede uygulamak zorunda olduğunu belirler. Aynı süre içinde rakip oyuncu tarafından sıkı bloke edilen oyuncu da topu oynamalıdır. Hücum eden takım 10 saniyelik bir süre içinde topu kendi alanından rakip takımın alanına sokmalı ve toplam 30 saniyede topu potaya doğru atmalıdır. (10 saniyelik süre bu 30 saniye içindedir).

Çalım çalışmaları yapın: ilk önce rakipsiz, sonra karşınıza rakip oyuncu alarak.

Örnekler: Top sürmeye başlıyor gibi yapın (rakip geriye çekilir), pas verin veya potaya doğru atış yapın; Basket atışı yapıyor gibi yapın (rakip savunmaya çalışır) yanından topu sürerek geçin; pas verecekmiş gibi şaşırtın (rakip bloke etmeye çalışır), topu diğer yöne doğru sürün vs.

Eşit sayıda oyunculardan (3, 4 veya 5) oluşan iki takım halinde iki pota kullanarak çalışın. Potaya kenar ve son çizgiye, takım arkadaşlarınıza ve rakip oyuculara olan uzaklıkları ve alanı daha iyi kavrayabilmek için, oyun alanı içindeki pozisyonunuza özen gösteriniz.

Kondisyonunuzu geliştirmek için çalışma yapımı Antrenmanda özellikle sıçrama gücünüzü, reaksiyon hızınızı ve ani atak becerinizi geliştirici çalışmalar yapın.

Basketbol sporunda gelişmek için bir takımda yer almanın büyük faydası vardır. Takım için sürekli antrenman ve maç yapma olasılığı vardır. Takımda oyuncu zamanla birey için gerekli taktikleri edinir ve oyun arkadaşlarıyla oyun .kurmaya başlayabilir. Her iki faktör, sizin veya takım arkadaşlarınızın rahat atış yapmasını sağlayacaktır. Bir “oyun sisteminde” yer alan oyuncu en yüksek seviyeye ulaşmış olur.

Bir oyun sisteminde bütün oyuncular dahildir. Pozisyon hücumu, alan veya pres savunma gibi çeşitli teknikler oyun sisteminin önemli unsurlarıdır. Alan savunmasında, her oyuncu top ile pota arasında belirli bir alanı savunur. Bunu yaparken bütün oyuncular kendi alanlarında top yönünde hareket eder ve potaya yakın alanı savunurlar. Pres savunmada, ise adam adama savunma uygulanır ve hücum daha başlangıcında engellenmeye çalışılır.

Zamanı gelince çalışmalarınız sonuç vermeye başlar ve takımda kanat, kurucu veya orta alan oyuncu olarak yer edinirsiniz. Orta alan oyuncusu olabilmek için uzun boylu olmak gerekir. Uzun boylu oyuncular rakip takımın serbest atış alanında paslan daha rahat yakalayabilir ve pota bölgesinde isabetli atış oranını yükseltirler.

Paylaş


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir